Jonas Lund
Linköping, 1984 — Zweeds beeldend kunstenaar
Linköping, 1984 — Zweeds beeldend kunstenaar
Jonas Lund groeide op in Zweden maar werd als kunstenaar in Nederland gevormd: hij studeerde af aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam (2009) en volgde daarna een master aan het Piet Zwart Instituut in Rotterdam (2013). Dat Nederlandse mediakunstmilieu — met zijn nadruk op systemen, netwerken en het internet als materiaal — bepaalt nog altijd de toon van zijn werk. Lund maakt schilderijen, sculpturen, websites, video's en performances, maar het eigenlijke materiaal is telkens de machinerie eromheen: de algoritmes die smaak voorspellen, de markten die prijzen maken, de instituties die legitimiteit uitdelen. Zijn methode is die van de spelontwerper. Hij stelt een systeem op, legt de regels vast, en laat vervolgens anderen — assistenten, verzamelaars, bezoekers, software — het werk voltooien. Dat levert kunstwerken op waarin de toeschouwer geen buitenstaander is maar medeplichtige: wie meedoet, voedt precies het mechanisme dat het werk aan de kaak stelt. Het terugkerende thema is de relatie tussen meten en waarde. Waarde blijkt in Lunds werken steeds een circulaire constructie, opgebouwd uit klikken, stemmen, veilingresultaten en aandacht. Sinds 2022 richt hij zich sterk op kunstmatige intelligentie en wat die betekent voor auteurschap en creatieve arbeid. Zijn werk is opgenomen in de collecties van het Stedelijk Museum in Amsterdam, het Centre Pompidou in Parijs en het ZKM in Karlsruhe. In oktober 2025 kreeg hij in het Institut de France de eerste Prix Arts numériques van de Fondation Etrillard en de Académie des beaux-arts — de eerste keer dat de Franse kunstacademie digitale kunst bekroonde.
Voor deze tentoonstelling in Showroom MAMA in Rotterdam schreef Lund een algoritme dat een grote verzameling werken van succesvolle hedendaagse kunstenaars analyseerde en categoriseerde. Uit die analyse rolde een stap-voor-stap-instructie voor het maken van de "meest succesvolle" kunstwerken; Lund voerde die instructies vervolgens braaf uit, deels in het openbaar, in de tentoonstellingsruimte zelf. De titel verwijst naar de angst iets te missen die sociale netwerken voeden, en het voorstel van de tentoonstelling was even absurd als logisch: misschien kun je de kunstwereld voorblijven met een goed geschreven algoritme. The Fear of Missing Out zette daarmee het thema neer dat Lunds hele oeuvre draagt — de obsessie met kwantificeren en optimaliseren, en wat er van begrippen als talent en originaliteit overblijft als je ze aan een dataset overlaat.
Lund veranderde galerie Boetzelaer|Nispen in Amsterdam vijf weken lang in een werkende productiestudio. Vier ingehuurde assistenten maakten er kunstwerken volgens een handleiding van driehonderd pagina's die hij zelf had geschreven. Elk voltooid werk werd online voorgelegd aan een adviesraad van kunstenaars, verzamelaars en galeriehouders, die stemden of het gesigneerd mocht worden of vernietigd moest worden. Alles was live te volgen op een aparte website, inclusief camerabeelden, beoordelingen en Lunds commentaar. Het project maakte de verborgen arbeidsdeling van de hedendaagse kunst zichtbaar en speelbaar tegelijk: wie maakt het werk, wie beslist dat het af is, en wat blijft er van auteurschap over als je het productieproces uitbesteedt maar de handtekening houdt.
Lund gaf zijn eigen cryptomunt uit: de Jonas Lund Token, een ERC-20-token op de Ethereum-blockchain die functioneert als stemrecht in zijn kunstenaarspraktijk. Wie tokens bezit — vooral verzamelaars, curatoren en critici — stemt over voorstellen die Lund indient: welke tentoonstellingen hij aangaat, welke werken hij maakt, hoe zijn loopbaan zich ontwikkelt. Er hoort een bounty-programma bij dat tokenhouders beloont wanneer zij institutionele kansen voor hem regelen. Lund noemde de vorm die zo ontstond "performance-art capitalism": het besluitrecht over een oeuvre wordt verdeeld over een netwerk van belanghebbenden, en de mechaniek van carrièreopbouw wordt letterlijk een spel met aandeelhouders. Het project trok ook buiten de kunstwereld aandacht en werd onder meer in The New Yorker besproken.
In opdracht van platform Aorist lanceerde Lund in april 2022 een reeks van 512 digitale schilderijen die zichzelf blijven veranderen tot ze verkocht zijn. Zodra een werk verkocht en als NFT vastgelegd is, sturen de eigenschappen ervan de esthetische evolutie van alle overgebleven werken: die passen zich langzaam aan de kenmerken van het begeerde exemplaar aan. Een fitness-algoritme houdt daarbij likes, kliks en aandacht bij. Het laatste verkochte doek draagt zo alle waarde die kijkers en kopers onderweg hebben bepaald — de "most valuable painting" is per definitie het meest gemiddelde. Het werk kreeg in 2025 de eerste Prix Arts numériques, met een dotatie van 20.000 euro; de jury prees zowel de technische als de artistieke intelligentie ervan.
