Amy Sillman
Detroit, 1955 — schilder, tekenaar en schrijver
Detroit, 1955 — schilder, tekenaar en schrijver
Amy Sillman werd geboren in Detroit, groeide op in Chicago en kwam op haar negentiende naar New York om Japans te studeren; ze stapte over op kunst en studeerde in 1979 af aan de School of Visual Arts. Daar belandde ze midden in het debat over de vraag of schilderen nog wel kon, en in de feministische kringen rond het tijdschrift Heresies. Ze exposeerde lang mondjesmaat en zei daar zelf over dat ze meer dan tien jaar vooral heeft leren schilderen zonder te tonen. Vanaf de late jaren negentig kreeg haar werk bijval om iets wat toen ongewoon was: abstractie die haar herkomst in tekenen, cartoons en het lichaam niet verdoezelt. Sillman bouwt een doek op in lagen en breekt het weer af — schrappen, overschilderen, draaien — zodat een schilderij vaak nog de sporen van zijn eerdere staten toont. Humor, ongemak en twijfel zijn bij haar geen bijkomstigheden maar het onderwerp: ze zet de bravoure van het naoorlogse Amerikaanse gebaar naar haar hand zonder er de spot mee te drijven. Naast schilderijen maakt ze zines, geanimeerde tekeningen op telefoon en iPad, en essays die haar tot een van de best gelezen schrijvende kunstenaars van haar generatie maken. Ze doceerde lang aan Bard College, waar ze de schilderafdeling leidde, en daarna aan de Städelschule in Frankfurt. Haar eerste museumoverzicht, one lump or two, opende in 2013 in het ICA in Boston; in 2020 werd ze gekozen tot lid van de American Academy of Arts and Letters.
Een klein, cartoonachtig vrouwtje linksonder trekt aan een dun touwtje een enorme berg gekleurde krabbels en vormen achter zich aan door een leeg, besneeuwd landschap. Het is nog een schilderij met een verhaal, en tegelijk het schilderij waarin dat verhaal begint over te lopen in pure verf. Curator Helen Molesworth zag er een verschuiving in van de feministische kritiek op de blik: niet langer hoe een vrouw wordt afgebeeld, maar hoe het voelt om te weten dat je bekeken wordt — met alle bagage die je daarbij meesleept. De toon is berustend en komisch tegelijk; het is een van de meest geciteerde werken uit haar vroege oeuvre.
Vanaf 2006 tekende Sillman bevriende stellen thuis, in gewone huiselijke momenten; daarna maakte ze dezelfde tekening nog eens uit haar hoofd, draaide het vel om en om en gebruikte het als sjabloon voor een schilderij. Wat overblijft zijn vlakken van botsende kleur, doorsneden door hoekige lijnen die eerder aan bouwtekeningen doen denken dan aan lichamen — en toch zit de intimiteit van twee mensen er nog in, als een structuur die je niet meer kunt terugvinden maar wel voelt. Dertien van deze schilderijen en twaalf tekeningen vormden in 2008 haar tentoonstelling Third Person Singular in het Hirshhorn Museum in Washington.
Een animatie van ruim zes minuten, volledig opgebouwd uit tekeningen die Sillman op haar telefoon en iPad maakte, met haar eigen stem die een gelijknamig gedicht van Lisa Robertson voorleest. Figuren en vormen wisselen elkaar af, worden weggeveegd en opnieuw getekend; het beeld gedraagt zich als een schilderij dat je bij uitzondering mag zien nadenken. Het werk maakte haar tot een van de weinige gevestigde schilders die de tekenapp als volwaardig medium gebruikten, en het bepaalde mede de toon van haar overzicht one lump or two. Het Whitney Museum kocht het in 2013 aan en toonde het in America Is Hard to See.
Sillman noemt het geen video maar een geanimeerde tekening: vijf minuten waarin ze de vijftien boeken van Ovidius' Metamorphosen stap voor stap volgt, met figuren die in een bijna manisch tempo in elkaar overgaan. Ze bedacht het werk in 2014 tijdens een verblijf aan de American Academy in Rome, tekende de abstracte ondergronden in een badkuip in Berlijn en legde daar iPad-schetsen overheen; Wibke Tiarks schreef de muziek. De parallel met de eigen tijd was uitdrukkelijk bedoeld — een verhaal over macht, geweld en gedaanteverandering, gemaakt in de jaren dat de politieke werkelijkheid onvast werd. Het werk werd besteld door The Drawing Center in New York, waar het begin 2017 in première ging.
