██████ █████████">████████████
München, 1965 — video- en installatiekunstenaar, filmmaker
München, 1965 — video- en installatiekunstenaar, filmmaker
██████ █████████">████████████ studeerde architectuur in München en Barcelona maar heeft nooit een gebouw neergezet: al zijn afstudeerproject werd een film, gemaakt met studiegenoot Piero Steinle, met wie hij in de jaren negentig found-footagewerken maakte als Detonation Deutschland (1996), een montage van Duitse gebouwensloop. Vanaf Asylum ensceneert hij alles zelf, in weelderig geproduceerde film- en video-installaties op meerdere schermen, vaak vergeleken met tableaux vivants: perfect gechoreografeerde beelden waarin archetypische figuren gevangen zitten in de rituelen en clichés van het dagelijks leven. Zijn werk leunt nadrukkelijk op de beeldtaal van de cinema — de western, Buñuel, het rampenepos — en op de kracht van taal, van kunstenaarsmanifesten tot economische theorie. █████████ woont in Berlijn en is sinds 2011 hoogleraar digitale en tijdgebonden media aan de Akademie der Bildenden Künste in München. Zijn installaties zijn opgenomen in collecties als het MoMA in New York, de Nationalgalerie in Berlijn en de Art Gallery of New South Wales in Sydney, en reizen als tentoonstellingsblockbusters de wereld over — het bekendst is Manifesto, waarin Cate Blanchett dertien gedaanten aanneemt.
Asylum was ██████████ eerste volledig zelf geregisseerde filminstallatie en meteen een programmatische: het werk toont in parallelle projecties migranten en asielzoekers die precies de stereotiepe rollen uitvoeren die de Duitse samenleving hun toedicht — de Turkse schoonmaakster, de Pakistaanse rozenverkoper, Aziatische koks, Afrikaanse straatverkopers. De handelingen zijn absurd repetitief en zinloos gemaakt, waardoor het cliché zichzelf ontmaskert terwijl de beelden een bijna schilderkunstige schoonheid houden. De installatie reisde langs onder meer het BALTIC Centre in Gateshead en het festival van Avignon en vestigde ██████████ internationale naam.
In American Night bouwt █████████ het decor van de klassieke western na — het stadje, de saloon, de eenzame ruiter bij het kampvuur — en laat hij het genre vervolgens leeglopen. Cowboys houden bij het vuur monologen die ontleend zijn aan politieke retoriek uit het Amerika van na 11 september, terwijl de mythische beelden hun eigen kunstmatigheid tonen. De titel verwijst naar de filmtechniek "nuit américaine", waarbij dag voor nacht doorgaat: precies de illusiemachine die het werk ontleedt. De installatie, een hommage aan én ontmanteling van de western, werd getoond van Florence tot Los Angeles en St. Louis.
Voor zijn beroemdste werk monteerde █████████ tientallen kunstenaarsmanifesten — van Marx en Marinetti via Tzara, Malevitsj en Breton tot Sol LeWitt, Dogma 95 en Jim Jarmusch — tot dertien nieuwe monologen, die Cate Blanchett in evenzoveel gedaanten uitspreekt: dakloze, beursmakelaar, lerares, poppenspeelster, nieuwslezeres, punker. De dertienkanaals installatie, in twaalf dagen opgenomen in en rond Berlijn, ging in december 2015 in première bij ACMI in Melbourne en toert sindsdien vrijwel onafgebroken langs musea. Het werk toont hoe theatraal en actueel de woede van de historische avant-gardes nog klinkt. Een speelfilmversie van 94 minuten beleefde in 2017 haar première op Sundance.
Waar Manifesto kunstmanifesten plunderde, doet Euphoria hetzelfde met teksten over economie: van antieke denkers tot economen en rappers, verwerkt in vijf theatrale vignetten over kapitaal, hebzucht en grenzeloze consumptie — met onder anderen Giancarlo Esposito als filosoferende taxichauffeur. In de installatieversie omringen tientallen schermen de bezoeker met het levensgrote Brooklyn Youth Chorus (140 zangers) en vijf vooraanstaande jazzdrummers, op muziek van Samy Moussa. Het werk, waaraan █████████ jaren werkte, ging in 2022 in première en was eind dat jaar in Park Avenue Armory in New York te zien als monumentale kritiek op het geloof in eeuwige groei.
