Peter Luining
Hoogkerk, 1961 — netkunstenaar, curator en theoreticus
Hoogkerk, 1961 — netkunstenaar, curator en theoreticus
Peter Luining studeerde in de jaren tachtig hedendaagse filosofie en belandde daarna in de Amsterdamse vj-scene, waar hij animaties maakte, videoclips regisseerde en zijn beelden op eigen muziek zette. In 1995 stuitte hij op het web en zag daarin wat hem in het commerciële werk ontbrak: met een handvol regels HTML kon je interactie maken, en de kijker werd medespeler. Zijn eerste site, Ctrl/Alt/Del, was een doolhof waarin de bezoeker door prikkelende, soms schunnige plaatjes verder werd gelokt — een spel waarvan de regels onduidelijk bleven en de hoofdprijs onbereikbaar. Rond 1997 sloeg zijn werk om naar het tegendeel: abstract, geometrisch, monochroom, verwant aan de op-art van Bridget Riley, Ellsworth Kelly en François Morellet, maar altijd met geluid, dat volgens hem het verschil maakt tussen een plaatje en een omgeving. Voor die interactieve klankstukjes muntte hij de term sound toys. Een keerpunt was BGO MUI*5 (2002), een interactief kunstwerk in de openbare ruimte voor het ministerie van Justitie; de rompslomp eromheen dreef hem naar conceptueler werk en naar het schrijven over software als kunstmateriaal. Sindsdien beweegt zijn werk tussen software art, institutionele kritiek en minimale netstukken, met de site ctrlaltdel.org als steeds herschikte tentoonstellingsruimte. Zijn werk werd internationaal getoond, onder meer bij ZKM, het Stedelijk, transmediale, Sonar en het Museum of Contemporary Art in Chicago. Hij woont en werkt in Amsterdam en wordt vertegenwoordigd door Galerie West in Den Haag.
Een webpagina waarvan elk plaatje doorlinkt naar een volgende pagina met animaties, geluid en nieuwe links, tot in het oneindige. Luining noemde het zelf een click environment: je weet nooit wat er achter de volgende klik zit, en juist die onzekerheid is het onderwerp. Het werk leunt op de agressieve verleidingstechnieken van pornosites uit die jaren en bevat prikkelende beelden — twee ervan, Pretty Censored en Doktertje Spelen, werden internethits en leverden hem dreigbrieven op. Het is tegelijk een inventaris van wat het jonge web technisch kon: video, animatie, geluid en een eindeloze doorstroom van beeld. clickclub bezorgde hem internationale erkenning, mede door een presentatie op het Berlijnse transmediale-festival.
Een echte, downloadbare browser voor Windows en Mac die websites niet toont maar hoorbaar en zichtbaar maakt op een ander niveau: de HTML-code wordt omgezet in ASCII-tekens, kleurvlakken en toonhoogtes. Wie ermee surft krijgt geen pagina te zien maar de machinerie eronder — het werk maakt zichtbaar dat het beeld dat een browser oplevert een arbitraire vertaling is en geen natuurlijke weergave. Een eerste versie werd gemaakt voor het Kiev Media Arts Festival in 2002; de publieke bètaversie 2.0 verscheen begin 2003, gevolgd door de variant rand()%. Het stuk werd een schoolvoorbeeld van software art, opgenomen in de repository runme.org en besproken door onder anderen Matthew Fuller.
Voor dit project werd Luining zelf een jaar lang domeinhandelaar. Hij kocht en verkocht domeinnamen om de mechanismen van die markt van binnenuit te leren kennen, en legde ondertussen een verzameling aan van namen die het kunstbedrijf aan zichzelf verhandelt: clementgreenberg.com, artcriticism.org, marcelduchamp.info, whitecube.us. Het werk is minder een website dan een portefeuille — de kunstenaar als speculant, de kunstgeschiedenis als adresruimte, met de vraag wie eigenaar mag zijn van een naam die van iedereen is. Het werd in 2006 getoond op Art Rotterdam bij Galerie West, waar het naast zijn beeldende werk als handelspositie werd gepresenteerd.
Duizenden geanimeerde muiscursors zwermen over het scherm en vormen samen een visuele en hoorbare ruis. Het is minimaal en bijna een grap, maar het raakt aan wat Luining al twintig jaar onderzoekt: de cursor is het enige punt waar de gebruiker het scherm binnenkomt, en hier is dat ene punt zo vermenigvuldigd dat sturen onmogelijk wordt. Wat als interface bedoeld was, wordt materiaal. Het werk sluit aan bij zijn eerdere sound toys — één handeling, één klank, geen doel — en werd in 2020 opgenomen in Quiet, Calm, Staring, een online tentoonstelling van Upstream Gallery samengesteld door Rafaël Rozendaal.
