Jacqueline Humphries
New Orleans, 1960 — schilder
New Orleans, 1960 — schilder
Jacqueline Humphries komt uit New Orleans, studeerde in 1985 aan Parsons School of Design in New York en volgde het jaar daarop het Independent Study Program van het Whitney Museum. Ze koos voor abstracte schilderkunst op een moment dat die in New York als afgedaan gold, en heeft sindsdien vier decennia lang geprobeerd de vorm levend te houden door hem telkens van buitenaf te ontregelen. Halverwege de jaren negentig werkt ze met stencils, tape en het draaien van het doek tijdens het schilderen — ingrepen die de spontane gebaren van het abstract expressionisme mechanisch maken. Rond 2005 komen daar twee reeksen bij die haar naam vestigen: de blacklight-schilderijen, met fluorescerende verf en alleen zichtbaar onder ultraviolet licht in een verduisterde zaal, en de zilverschilderijen, waarin een zelfgemengd metallic pigment het doek laat reageren op het licht in de ruimte en op de bewegingen van de kijker — een schilderij dat volgens haar nooit af lijkt. Vanaf ongeveer 2014 haalt ze het beeldmateriaal uit het scherm zelf: emoticons, kaomoji, emoji, CAPTCHA-tekens en volledige doeken die ze inscant, in ASCII-tekens omzet en met lasergesneden stencils opnieuw schildert. Ze deed mee aan de Whitney Biennial van 2014 en aan de Biënnale van Venetië van 2022; haar eerste grote museumoverzicht, samengesteld door Mark Godfrey, was in 2021 te zien in het Wexner Center for the Arts. Humphries woont en werkt in New York.
Een van de grote zilverschilderijen uit haar zevende tentoonstelling bij Greene Naftali, waar elf doeken van dit type bij elkaar hingen. Het metallic pigment maakt van het oppervlak een soort filmdoek: afhankelijk van waar je staat komt hetzelfde stuk verf naar voren als licht of zakt het weg als schaduw, zodat het schilderij zich pas ontvouwt terwijl je erlangs loopt. Humphries bouwt er grafische en gestische merktekens overheen en schraapt die deels weer weg, zodat opbouw en uitwissing even zichtbaar zijn. Ze zette het werk destijds tegenover de passieve manier waarop beelden op een beeldscherm voorbijflitsen.
Een doek van ruim twee bij bijna drie meter uit de reeks waarin Humphries één enkel teken tot compositie verheft. De vorm in het midden is tegelijk een cirkel, een mond, een letter en een leeg veld — herkenbaar genoeg om als beeldmerk te lezen, te vaag om ergens naar te verwijzen. Het is het scharnierpunt in haar werk: het gebaar van de schilder blijft, maar de motieven komen voortaan uit het toetsenbord. In hetzelfde jaar had ze solotentoonstellingen in het Carnegie Museum of Art in Pittsburgh en in het Contemporary Arts Center in haar geboortestad New Orleans.
Een grijs, vierkant doek waarop een blauwe vorm is omlijnd door druipende verf en overdekt met kruisjes, rondjes, een omega-teken en een smiley. De titel verwijst naar de kaomoji, de Japanse emoticons die uit leestekens een gezicht bouwen; Humphries schildert ze met de hand, in olieverf, op ware grootte van een schildersgebaar. Het effect is dubbel: van dichtbij zie je hoe traag en fysiek zo'n teken wordt als je het niet typt maar schildert, van veraf leest het doek als een scherm vol ruis. Het werk hoort tot de kern van het Wexner-overzicht van 2021.
Het schilderij dat het Wexner-overzicht zijn titel gaf. Op een dicht gestreepte, van ASCII-tekens opgebouwde ondergrond liggen brede rode streken en een reeks verwrongen letters die samen de titel spellen — een tekenreeks in de vorm van een CAPTCHA, de test waarmee een computer nagaat of hij met een mens te maken heeft. Humphries maakt de ondergrond door een eerder doek te scannen, het beeld in tekencode om te zetten en het resultaat met stencils opnieuw op te bouwen: een schilderij van een schilderij, door de machine gehaald. Dat een mens de test moet doorstaan om als mens te gelden, is precies de grap.
