Lize Spit

Viersel, 1988 — Vlaams schrijfster en scenariste

Lize Spit groeide op in Viersel, een gehucht in de Antwerpse Kempen, en woont sinds 2005 in Brussel, waar ze aan het RITCS een master scenarioschrijven behaalde. Die opleiding is aan al haar boeken af te lezen: ze bouwt met parallelle tijdlijnen, aftellende hoofdstukken en zorgvuldig achtergehouden informatie, zodat de lezer al vroeg weet dat er iets vreselijks komt zonder te weten wat. In 2013 won ze zowel de jury- als de publieksprijs van de schrijfwedstrijd Write Now!, en ze publiceerde verhalen en poëzie in tijdschriften als Tirade, De Gids en Het liegend konijn. Haar debuut Het smelt (2016) bij Das Mag werd een uitzonderlijk succes: ruim tweehonderdduizend verkochte exemplaren, vertalingen in zestien landen, een verfilming, en een reeks bekroningen waaronder de Bronzen Uil, de Boekhandelsprijs, de Hebban Debuutprijs en de Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs; NRC riep het uit tot boek van het jaar en het haalde de shortlist van de Libris Literatuur Prijs. Haar terugkerende thema's zijn de wreedheid van kinderen onderling, het zwijgen binnen gezinnen en de zorg voor iemand die niet te redden is. Ze schrijft in korte, koele, nauwkeurige zinnen; het onaangename wordt zonder omhaal genoteerd. Spit was columniste bij De Morgen en gastdocent creatief schrijven. Na drie boeken waarin het autobiografische onder de fictie schuilging, gooide ze in 2024 met Autobiografie van mijn lichaam die deur helemaal open.

Vier werken

Het smelt — 2016

Eva rijdt met een groot blok ijs in haar kofferbak van Brussel naar haar geboortedorp Bovenmeer, waar ze is uitgenodigd voor een herdenking. In afwisselende hoofdstukken reconstrueert Spit de zomer van 2002, toen Eva's jeugdvrienden Pim en Laurens een spel bedachten waarin meisjes uit het dorp zich moesten uitkleden, en Eva de rol kreeg toebedeeld die haar leven zou tekenen. Het boek dankt zijn kracht aan de traagheid waarmee het naar dat ene feit toewerkt en aan de terloopse notities over een verwaarloosd gezin. Het werd bekroond met onder meer de Bronzen Uil en de Boekhandelsprijs, en in 2023 verfilmd door Veerle Baetens.

Ik ben er niet — 2020

Bijna zeshonderd bladzijden over Leo, die in Brussel samenwoont met Simon; beiden verloren jong hun moeder. Simon komt op een nacht thuis met een zelf ontworpen tatoeage en warrige plannen, zegt zijn baan op en raakt in een psychose die uitmondt in een diagnose en een opname. Leo blijft zorgen, ook als dat niet meer kan. Door het boek loopt een aftelling van tien minuten waarin Leo naar huis fietst, met de wetenschap dat er iets is gebeurd. Recensenten prezen de spanningsopbouw en de precisie waarmee het samenleven met een psychisch zieke geliefde is beschreven; over de omvang waren ze verdeeld.

De eerlijke vinder — 2023

Het Boekenweekgeschenk, in een oplage van honderdduizenden verspreid. Eind jaren negentig belandt de Kosovaarse familie Ibrahimi in Bovenmeer. De tienjarige Jimmy Sluis, eenzaam, verwaarloosd en fanatiek flippoverzamelaar, neemt zich voor de iets oudere Tristan door het schooljaar te loodsen. Als het gezin wordt uitgewezen, bedenkt Tristan een plan waarin Jimmy de heldenrol moet spelen. Spit baseerde de novelle op een gezin dat in 1998 in haar eigen dorp werd opgevangen en een jaar later moest vertrekken. De pers was uitgesproken lovend: zelden werd een Boekenweekgeschenk zo goed ontvangen.

Autobiografie van mijn lichaam — 2024

Eind 2021 krijgt Spit een mail van haar moeder met de mededeling dat ze slokdarmkanker heeft en van haar vader gaat scheiden. Wat volgt is een verslag van bijna vierhonderd bladzijden over de laatste toenaderingspoging tot een moeder die drinkt, en over het lichaam van de dochter zelf: diabetes, breuken, schuldgevoel, slapeloosheid, kinderloosheid. Het boek staat als literaire roman én als literaire non-fictie geboekstaafd, en verzamelt dagboekfragmenten, lijstjes en scènes zonder duidelijke hiërarchie. Het kreeg overwegend uitzonderlijk hoge waarderingen; enkele critici vonden juist het ontbreken van selectie een probleem.